Curriculumarekiko lotura
Material horien helburua da Lehen Hezkuntzako eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako etapetan (zehazki, Lehen Hezkuntzako 3. zikloan eta DBHko 4. mailan) irteera-profileko oinarrizko gaitasun batzuen bidez enpresari buruzko ezagutzak lantzea erraztea irakasleei.Beraz, ikaskuntza horien helburu orokorra da ikasleei hezkuntza-esperientzia integrala ematea, teoria eta praktika uztartuko dituena, eta ezagutza zientifikoa, trebetasun praktiko eta pertsonalen garapena eta enpresa-ikuspegia sustatuko dituena.
Gaur egungo erreferentziazko legeriak Lehen eta Bigarren Hezkuntzako irteera-profilaren barruan kokatzen du alderdi hori, curriculumaren erabakien oinarri izan behar duen elementu gisa, bai eta irakas-praktikarako estrategien eta orientabide metodologikoen oinarri gisa ere. Horren haritik, honako lege-xedapen hauek aipa ditzakegu:
Lomloe
Hezkuntzari buruzko maiatzaren 3ko 2/2006 Lege Organikoa aldatzen duen abenduaren 29ko 3/2020 Lege Organikoak aldaketa garrantzitsuak egiten ditu aurreko arauaren testuan; legearen zioen azalpenean adierazten den moduan, aldaketa horietako asko jatorrizko testuan jasotako neurriak berrikusteko beharrari zor zaizkio, hezkuntza sistema XXI. mendeko erronka eta desafioei egokitzearren, Europar Batasunak eta UNESCOk 2020-2030 hamarkadarako zehaztutako helburuekin bat.
Ikuspegi horri jarraituz, Hezkuntzari buruzko maiatzaren 3ko 2/2006 Lege Organikoaren testu berriak, atariko tituluan, hezkuntzaren printzipio eta helburuen artean aipatzen du, besteak beste, haurren eskubideak benetan betetzekoa, Nazio Batuen Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioan ezarritakoaren arabera, hezkuntza inklusioa eta Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsalaren printzipioak aplikatzea.
Aldi berean, legeak, lehenik eta behin, curriculumaren definizioa birformulatzen du, hura osatzen duten elementuak zerrendatuz eta, ondoren, adieraziz haren konfigurazioak ikasleen hezkuntza-garapena ahalbidetzera bideratuta egon beharko duela, haien prestakuntza integrala bermatuz.
Bestalde, funtsezko gaitasunen eta XXI. mendeko erronken arteko loturak emango die zentzua ikaskuntzei, eskola eguneroko bizitzako egoera, gai eta arazo errealetara hurbiltzean. Hemen aurkeztutako Ikaskuntza Egoerek egiten duten planteamendua XXI. menderako zenbait erronkarekin erlaziona daiteke:
• Bizitzan zehar ikasten jarraitu ahal izateko trebetasunak garatzea, ezagutzaren konfiantzatik abiatuta, garapenaren motor gisa, eta azken horren arriskuen eta onuren balorazio kritikoa eginez.
• Ziurgabetasuna erantzun sortzaileagoak artikulatzeko aukera gisa onartzea, horrek ekar dezakeen antsietatea kudeatzen ikasiz.
Erronka horiei eta beste batzuei erantzuteko –elkarrekiko erabateko mendekotasuna dago horien artean–, gaitasun gakoen azpian dauden ezagutzak, trebetasunak eta jarrerak behar dira, eta horiek guztiak curriculuma osatzen duten arlo, esparru eta ikasgai guztietan lantzen dira.
Nafarroa
Ikuspegi horrekin bat etorriz, eta arestian aipatutako arauaren jatorrizko testuan ageri zen eskumen-ikuspegia mantenduz, prestakuntza integral horrek, nahitaez, gaitasunen garapenean zentratu behar duela dio.
Eskumen garapen horretarako, Nafarroan aldarrikatutako arauek (ekainaren 22ko 67/2022 FD eta ekainaren 29ko 71/2022 FD) I. eranskinean ezartzen eta definitzen dute irteera-profila, eta honela jasotzen da: “Irteera-profila bakarra da, eta bera lurralde nazional osorako. Curriculum osoaren giltzarria da, oinarrizko irakaskuntza osatzen duten etapetako helburuak kohesionatzen eta bateratzen dituen matrizea. Beraz, curriculumeko erabakiak eta irakaslanerako estrategiak eta orientabide metodologikoak oinarritu behar dituen elementutzat hartzen da. Gainera, etengabeko ikaskuntzaren oinarria izan behar du, bai eta ikasleen ikaskuntzaren barne- eta kanpo-ebaluazioaren erreferentzia ere, bereziki ikasturteen artean ikasleak mailaz igotzeari buruzko erabakiak hartzeari dagokionez eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako graduatu-titulua lortzeari dagokionez.”
Lehen Hezkuntzako eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako irteera-profil horrek gaitasunak zeharka eta hainbat diziplinatatik lantzeko aukera ematen du, deskribatzaile operatiboen eta ikasgai bakoitzaren gaitasun espezifikoen artean ezartzen den erlazioaren bidez.
Funtsezko gaitasunak
Irteera-profilean jasotzen diren funtsezko gaitasunak Europar Batasuneko Kontseiluaren aipatutako gomendioan ezarritako funtsezko gaitasunak Espainiako hezkuntza-sistemara egokitzea dira. Gaitasun horiek XXI. mendeko erronka eta desafioekin eta LOEn ezarritako hezkuntza-sistemaren printzipio eta helburuekin lotzeko beharrari erantzuten dio egokitzapen horrek.
Etapa osoko funtsezko gaitasun komunak hauek dira:
- Hizkuntza-komunikaziorako gaitasuna
- Gaitasun eleaniztuna
- Matematikarako gaitasuna eta zientzia, teknologia eta ingeniaritzarako gaitasuna
- Gaitasun digitala
- Gaitasun pertsonala, soziala eta ikasten ikasteko gaitasuna
- Herritartasunerako gaitasuna
- Ekintzaile izateko gaitasuna
- Kontzientzia eta adierazpen kulturalerako gaitasuna
Hala jasotzen da ekainaren 22ko 67/2022 FORU DEKRETUKO 10. artikuluan. “Irteera-profila, funtsezko gaitasunak eta deskribatzaile operatiboak.”
Oinarrizko irakaskuntzako funtsezko gaitasunen deskribatzaile operatiboak.
Funtsezko gaitasunen dimentsio aplikatuari dagokionez, gaitasun bakoitzerako deskribatzaile operatiboen multzo bat definitu da, Europako erreferentziako esparru desberdinetatik abiatuta.
Funtsezko gaitasunen deskribatzaile operatiboek osatzen dute, etapako helburuekin batera, erreferentzia-esparrua, eta esparru horretatik abiatuta zehazten dira arlo, esparru edo irakasgai bakoitzaren gaitasun espezifikoak. Deskribatzaile operatiboen eta gaitasun espezifikoen arteko lotura horri esker, gaitasun espezifikoen ebaluazioaren bidez jakin daiteke irteera-profilean definitutako gaitasun gakoak noraino eskuratu diren eta, beraz, etaparako aurreikusitako gaitasunak eta helburuak lortu diren.
Funtsezko gaitasunak eta berariazko gaitasunak eskuratu eta garatzeko, irakasle-taldeak ikaskuntza-egoerak planifikatuko ditu. Irakasleei beren praktika errazte aldera, foru dekretu honen III. eranskinean hura diseinatzeko orientabideak ematen dira.
Gaitasun espezifikoak
Gaitasun espezifikoak: ikasleek arlo edo esparru bakoitzeko oinarrizko jakintzak eskatzen dituzten jardueretan edo egoeretan garatu behar dituzten zereginak. Berariazko gaitasunak lotura-elementuak dira, alde batetik, ikasleen irteera-profilaren eta, bestetik, arlo edo esparruetako oinarrizko ezagutzen eta ebaluazio-irizpideen artean.
